Taliban’ın Özbek Diline/Afganistan Türklerine Düşmanlığı

Taliban, Türkleri andıran simgeleri ortadan kaldırma siyaseti devamında büyük şair ve düşünür Ali Şir Nevayi’ye ait olan heykel ve kitabenin yıkımından sonra şimdi de resmî kurum ve dairelerden Özbekçe yazı ve tabelaları kaldırma sürecini başlatmıştır. Bu tutum, ani ve duygusal bir karar olmayıp geçmişteki otoriter yönetim dönemlerinde olduğu gibi önceden planlanmış, sinsice tasarlanmış bir projedir. Taliban, toplumsal tepkileri tetiklememek için bu yok etme ve silme politikasını aşamalı ve çeşitli hilelerle uygulamaktadır. Taliban öncesinde, Afganistan’da Türklerin çoğunlukta olduğu vilayetlerde, Peştuca, Farsça ve İngilizcenin yanı sıra Özbekçe de resmî ve gayriresmî kurumlarda kullanılmaktaydı. Ancak Taliban, Afganistan’ın aslî ve köklü unsurlarından biri olan Türkleri yok sayarak ve adeta küçümsercesine yalnızca Özbekçeyi hedef almıştır. Cüzcân Üniversitesi’nden Özbekçe tabelanın kaldırılması, ayrımcı ve adaletsiz bir uygulamadır. Bu tutum, Taliban’ın özünde Peştun ırkçısı bir hareket olduğunu ve dinî inançları kendi siyasî hedefleri doğrultusunda bir araç olarak kullandığını göstermektedir. Kuşkusuz Taliban’ın özü ve varlık sebebi, önceki yönetimlerden devraldığı Peştun ırkçılığını planlı bir şekilde sürdürmektir. Bu grubun sürekli olarak “şeriat” ve dinî değerleri öne sürmesi, göz boyamaya yönelik bir taktiktir; aslında din kisvesi altında Peştun olmayan halklar üzerinde tahakküm kurma ve etnik üstünlüğü pekiştirme amacını taşımaktadır. Bu tür davranışların ne dinle ne devlet yönetimiyle ne de insanî değerlerle bir ilgisi vardır; aksine, dinî ve hukukî açıdan bir tür adaletsizlik ve suç olarak değerlendirilmelidir. Taliban bu politikalarla yalnızca İslam adalet ilkelerini ihlal etmekle kalmıyor, aynı zamanda halklar arası barışçıl birlikte yaşamı da tehdit ediyor. Bu sürecin devamı, etnik çatışmaları artıracak; kültürel ve dilsel yok oluş riskini büyütecek, ümmet ruhunu zedeleyecek ve Afganistan’dak Türkler arasında Taliban’a karşı adaletsizlik ve güvensizlik duygusunu daha da derinleştirecektir. Öğretim üyesi: Dr seyit Arif Ahmetoğlu