هنر و مدنیت
طالبلر تامانیدن جوزجان بیلیم یورتی نینگ رسمي لوحه‌سیدن اۉزبېک تیلی نینگ آلیب تشلنیشیدن یوزه گه چیققن اعتراضلر .
طالبلر تامانیدن جوزجان بیلیم یورتی نینگ رسمي لوحه‌سیدن اۉزبېک تیلی نینگ آلیب تشلنیشی کېنگ کۉلملی اعتراضلرگه سبب بۉلدی. سابق حکومت نینگ بیر قطار یوقاری مرتبه‌لی عملدارلری، شونینگدېک سیاسي و مدنی جمعیت فعاللری بو حرکتنی کمسیتووچی، مملکتده‌گی هم‌جهتلیک، مدني و تیل خیلمه-خیللیگیگه ضد دېب تعریفله‌دیلر.
طالبلر تامانیدن جوزجان بیلیم یورتی نینگ رسمي لوحه‌سیدن اۉزبېک تیلی نینگ آلیب تشلنیشی کېنگ کۉلملی اعتراضلرگه سبب بۉلدی.
سابق حکومت نینگ بیر قطار یوقاری مرتبه‌لی عملدارلری، شونینگدېک سیاسي و مدنی جمعیت فعاللری بو حرکتنی کمسیتووچی، مملکتده‌گی هم‌جهتلیک، مدني و تیل خیلمه-خیللیگیگه ضد دېب تعریفله‌دیلر. اولر طالبلرنی ملي-مدني قدریتلرنی تیزیملی روشده یۉق قیلیشگه، و باشقه اېلتلر نینگ مدني همده اېتنیک قدریتلرینی انکار اېتیشگه اورینیشده عیبله‌دیلر.طالبلر جوزجان بیلیم یورتی لوحه‌سیدن اۉزبېکچه «بیلیم یورتی» عباره‌سینی آلیب تشله‌گچ، تورکي جماعه‌لر، مدنیت نماینده‌لری و تورلی سیاسي گروهلر کېسکین مناسبت بیلدیردیلر. اولر طالبلرنی باشقه اېلتلر و خلقلر نینگ تیللری همده مدنیتلرینی یۉق قیلیشگه اورینه‌یاتگنلیکده عیبله‌دیلر.سابق جمهور رئیس اۉرین‌باسری مارشال عبدالرشید دۉستم بو ایشنی قاره‌لب، طالبلر نینگ کمسیتووچی طبیعتی ینه بیر بار نمایان بۉلگنینی ایتدی. او بو حرکتنی مملکتده‌گی تورکي خلقلر نینگ کیملیگی و مدنیتیگه نسبتاً حقارت، ملي بیرلیک تنه‌سیگه ینگیدن آچیلگن یره دېب اته‌دی. دۉستم نینگ تأکیدلشیچه، طالبلر حکومتی وقتینچه‌لیک بۉلسه-ده، اولر قالدیره‌یاتگن اېتنیک کمسیتیش نینگ داغلری تاریخدن آسانلیک بیلن اۉچیب کېتمه‌یدی.افغانستاننی قوتقریش بۉییچه ملي قرشیلیک عالي کېنگشی اۉز بیاناتیده جوزجان بیلیم یورتی رسمي لوحه‌سیدن اۉزبېک تیلی نینگ آلیب تشلنیشینی «کمسیتووچی، ملتگه قرشی و هم‌جهتلیک تمایللریگه ضد» دېب بهالب، اونی کېسکین قاره‌له‌دی. بیاناتده ایتیلیشیچه، اۉزبېک تیلی — دري و پشتو بیلن بیر قطارده — افغانستان نینگ رسمي، تاریخي و چقور ایلدیزلرگه اېگه بۉلگن تیللریدن بیریدیر هر قنده‌ی ملي تیللرنی یۉق قیلیش یاکه ضعیفلشتیریشگه اورینیش اېلتلر اۉرته‌سیده بۉلینیش یره‌تیشگه و ملي بیرلیکنی ضعیفلشتیریشگه قره‌تیلگن آچیق حرکتدیر .یازووچی عزیزالله آرال اۉزبېک تیلینی افغانستان نینگ تاریخي موزائیکی نینگ اجره‌لمس قِسمی، منطقه نینگ مدنیت و تمدنی نینگ پای‌دېواری دېب اته‌دی. اونینگ فکریچه، جوزجان بیلیم یورتی دروازه‌سیده‌گی اۉزبېکچه لوحه نینگ آلیب تشلنیشی عادي یازووگه بې‌پروالیک اېمس، بلکه بیلیم، توشونچه و مدني حقیقتگه ضرر یېتکزووچی عملدیر. آرال تأکیدله‌دی: «بو لوحه اۉزبېک خلقی نینگ علمگه بۉلگن صداقتی و وطنگه حرمتی نینگ رمزی اېدی، اونی یۉق قیلیش اېسه مدني و اجتماعي توزومنی یېمیره‌دی.»سیاسي فعاللردن فهیم کارگر یازیشیچه، اۉزبېک تیلی افغانستان ملي کیملیک نینگ اجره‌لمس قِسمیدیر. تیل نینگ آلیب تشلنیشی بو خلق و اونینگ مدنیتیگه آچیقدن-آچیق حقارت بۉلیب، بو طالبلر نینگ آنگ، خیلمه-خیللیک و تینچ هم‌جهتلیککه قرشی بۉلگن یاندشوویدن دلالت بېره‌دی.شاعر و سابق جمهور رییسلیک مصلحتچیسی سمیع حامد نینگ تأکیدلشیچه، مملکتده وطنداشلیک و تیل تېنگلیگی اساسیده‌گی تیزیم برپا اېتیلمه‌گونچه، بونده‌ی فاجعه‌لر دوام اېته‌وېره‌دی. اونینگ فکریچه: «تشقی کۉرینیشده اۉزبېک تیلی لوحه‌دن آلیب تشلندی، عملده اېسه اۉزبېکچه هم، فارسچه هم کمسیتیلیب، قدرسیزلنتیریلماقده.»سابق ملي یره‌شوو عالي کېنگشی رئیسی نینگ اۉرین‌باسری عنایت الله بابر فرهمند آگاهلنتیریشیچه، اۉزبېک تیلی نینگ آلیب تشلنیشی مملکت نینگ مدني و تیل خیلمه-خیللیگیگه بې‌پروالیکنی کۉرسه‌ته‌دی و بو اېتنیک بۉلینیشلرنی ینه‌ده چقورلشتیریشی ممکن.کۉپلب اجتماعي فعاللر هم بو سیاستلر نینگ مدني کیملیگی خوف آستیگه قۉیه‌یاتگنینی، اجتماعي و کیملیک انقراضلرینی کوچه‌یتیره‌یاتگنینی اَیتماقده‌لر. کۉپ ملتلی مملکتده تورلی تیللرگه حرمت، بیرلیک و بیردملیکنی مستحکملش اوچون ضروري عاملدیر.سابق پارلمان اعضاسی شاه گل رضایی بو عملیاتنی آچیق کمسیتیش، خلق نینگ حقوقلریگه حرمتسیزلیک و مدني-تیللیک خیلمه-خیللیکنی انکار اېتیش دېب اته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بونده‌ی سیاستلر عدالت و تېنگ وطنداشلیک حقوقلریگه اساسلنگن تیزیم قوریلیشیگه تۉسقینلیک قیلیب، افغانستاننی رواجلنیشدن آرقه‌ده قالدیرگن. افغانستان آزادلیک جبهه‌سی سیاسي کمیته‌سی رئیسی داود ناجی اېسه جوزجان بیلیم یورتیدن اۉزبېک تیلی نینگ آلیب تشلنیشینی اېنگ آچیق کمسیتیش شکلی دېب اته‌دی. او تورکي جماعه‌لر نینگ ملت قوریلیشی و ملي بیرلیکده‌گی اۉرنینی یوقاری بهالب، اۉزبېک تیلینی بو یورت نینگ عمومي مدنیتی نینگ بیر قِسمی اېکنینی تأکیدله‌دی.عینِ پیتده اجتماعي ترماقلرده کۉپلب اۉزبېک تیلیده سۉزلشووچی فایده‌لنووچیلر طالبان ترکیبیده‌گی اۉزبېک مقاملرنی تنقید قیلیب، اولرنی رمزي، ثمره‌سیز و اۉز تیلی همده کیملیگینی حمایه قیله آلمه‌یاتگن دېب اته‌دیلر.بو اعتراضلر شونده‌ی بیر پیتده یوزه‌گه کېلدیکی، طالبلر سونگی تۉرت ییل دوامیده برچه تعلیم مؤسسه‌لریدن «دانشگاه» سۉزینی آلیب تشلب، اونینگ اۉرنیگه پشتو «پوهنتون» اتَمه‌سینی جاري قیلیب کېلماقده.اۉزبېک پېديا تامانیدن تیارلنگن تخار بیلیم یورتی عاید تدقیقاتگه کۉره، طالبلر تامانیدن تعیینلنگن رییس کمال الدین منیب 2024-ییل فبروری آییده بیلیم یورتی نینگ برچه رسمي یازیشمه‌لرینی دري دن پشتو تیلیگه اۉتکزیشنی بویورگن. او «دانشگاه»، «دانشکده» و «دانشجو» کبی فارسچه اتَمه‌لردن فایده‌لنیشنی تحقیقله‌گن، بو اتَمه‌لردن فایده‌لنگنلیگی اوچون 17 دن آرتیق خادمنی ایشدن بۉشه‌تگن و اۉرنیگه اۉزیگه یقین کیشیلرنی تعیینله‌گن.
یازووچی: محمد فهیم عظیمی. ترجمه آیبیک
جمعیت بحثی
هنوز ایزاح یوُق
بیرینچی بؤلیب فکرینگیزنی یازینگ.